#55 verslag De koers voor zwerfplastic

image005Dat plastic afval een probleem kan zijn weten veel mensen – daarom scheiden ze dat vaak enthousiast. Lees het verslag van maandag 18 dec 

2017-12-18 22.03.41

The future is bright, bouncy and unbreakable

Zwerfafval en dan met name het gedeelte daarvan dat naar plastic smaakt is een probleem, maar waarom eigenlijk? En heeft plastic ook goede kanten? Om antwoord op die vragen te krijgen hoefde je slechts één plastic flesje van straat op te pakken en op maandag 18 december meenemen naar caé Fabriek als ‘toegangsprijs’. Een kleine dertig mensen, jong en oud, vonden dat een goede deal.

Moderator Martin de Ruiter trapte de avond af met een kort filmpje, KLEAN the movie over Peter Smith die op mei 2015 aanwezig was op een Aan de Zaan avond met de Zaanse Schonen, genaamd; Zaanstad zonder zwerfafval. Een prachtige alliteratie die de moeite waard was om te kijken hoe het er daar nu mee staat.

2017-12-18 21.44.53

Peter Smith

In het filmpje rijdt Peter Smith als een soort Don Quichot op zijn fiets, met een grijpstok als speer door de stad op zoek naar zwerfafval. Het dierenleed dat door onze plastic soep wordt veroorzaakt gaat hem aan het hart, maar hij geeft ook ruiterlijk toe dat als hij zo op zijn stalen ros optrekt tegen de van plastic petflessen – zonder statiegeld – gemaakte windmolens dat vooral zijn jachtinstinct de overhand neemt.  Dit  was een mooie introductie waar architect Sam van Til en werktuigbouwkundige Nout Kooij onder de naam ‘van Plestik’ mee bezig zijn.

Gerecycled plastic 

Van Plestik maakt grotere voorwerpen zoals stoelen van gerecycled ‘plestik’ met behulp van een 3D-printer. Nou is dat op zich niet echt bijzonder, maar wat hun aanpak uniek maakt is dat zij van een probleem een mogelijkheid hebben gemaakt.

2017-12-18 21.33.35Zoals zij in hun presentatie uitleggen is het recyclen van plastic van afval naar een bruikbare grondstof een moeilijk en ingewikkeld proces dat maar een klein percentage bruikbaar gerecycled plastic oplevert. Één van de factoren waarom plastic zo’n probleem is, is dat wegwerpplastic vaak gemaakt is van verschillende soorten plastic die je niet meer kunt scheiden.

Legoblokjes

Als voorbeeld was er een recyclebedrijf dat een lading legoblokjes kreeg om te recyclen, maar omdat ook de rubber bandjes er bij zaten (lego is het bedrijf dat het hoogste aantal rubberbanden ter wereld maakt!) was het niet geschikt om er een homogeen eindproduct van te maken.
Sam en Nout kunnen hier juist wel mee aan de slag. Omdat ze allebei zelf al met een 3D-printer voor plastic bezig waren maar het zonde vonden om steeds nieuw plastic daarvoor te moeten gebruiken hebben zij samen een 3D-printer gebouwd die met minder schoon of zuiver gerecylced plastic ook kan printen. Zo konden zij de legoblokjes met rubber bandjes en al wel als grondstof voor een nieuw product gebruiken.

2017-12-18 21.34.00Nou vind ik zelf legoblokjes laten omsmelten echt heel erg zonde, maar dat valt eerlijk gezegd toch weer in het niet met het grote probleem van de inzameling van plastic afval en het recyclen daarvan. Om er echt een goede grondstof van te maken moet de industrie een grote inhaalslag maken en investeren in nieuwe machines en methodes. Maar dat maakt de vervaardiging van een eindproduct van goede kwaliteit voorlopig duurder dan gewoon nieuw plastic gebruiken.

Van Plestik heeft van deze spagaat een ‘gat in de markt’ gemaakt.. Ze werken o.a. samen met Peter Smith in het vervaardigen van een kunstwerk van plastic afval en met een Amsterdamse bierbrouwerij die hetzelfde probleem als hierboven geschetst had. Hun zeventig plastic bierfusten per week konden ook niet tot hoogwaardig gerecycled plastic verwerkt worden omdat er een metalen onderdeel in zat; van Plestik maakt er nu meubilair van voor de eigen kroeg van de bierbrouwerij.

Dat het probleem van plastic afval ook leuke kanten kan hebben had ik niet verwacht maar Sam van Til en Nout Kooij van van plestik hebben mij dat bewezen.

Afval in Zaanstad

2017-12-18 21.48.17Natuurlijk wilde wij ook weten hoe de stand van zaken is in Zaanstad zelf. Sanne Baerents, afvalspecialiste van de gemeente is een vrouw met een missie. De gemiddelde 250 kilo restafval per persoon dat in Zaanstad wordt geproduceerd moet in 2020 nog maar 100 kilo zijn. Ze stipt aan hoe lastig het is om aan te geven welke soorten plastic wel of niet kunnen worden ingezameld. Plasticstoorstoffen (nieuw woord geleerd!) kunnen de machines kapot maken. Er zijn verschillende soorten plastic omdat die allemaal een andere functie hebben. Die categorieën staan wel vaak op plastic aangegeven, maar zonder goede leesbril en een portie vindingrijkheid vallen die moeilijk te achterhalen.

Plastic bakken

Daarbij werpt een lange lijst van wat wel en niet kan ook een te hoge drempel op om mensen over te halen plastic in te zamelen. Vandaar dat gemeente Zaanstad samen met HVC, hun partner hierin, het simpel en eenvoudig heeft gehouden; alles wat verpakking is en uit keuken en badkamer komt mag in de plasticbak. De rest is gewoon nog veel te moeilijk om goed te recyclen om redenen die wij nu weten. Daarom is zogenaamde bronscheiding, oftewel scheiding door bewoners zelf, wel zeker een goede zaak.

De gemeente Zaanstad is op zoek naar wat het beste werkt. Op de vraag uit de zaal of dit dan ook meer geld gaat kosten wist Sanne te antwoorden dat dit weliswaar op korte termijn het geval kan zijn, maar dat de kosten voor afvalverwerking als we alles bij het oude laten op den duur vele malen hoger zal gaan uitvallen. En dan heeft ze het nog niet eens over de gevolgen voor al het leven op deze planeet.

Circulair

We moeten uiteindelijk toe naar de circulaire economie waarin plastic een grondstof wordt die eindeloos opnieuw gebruikt kan worden. Dan kun je zelfs spreken van een duurzaam materiaal. Het is tenslotte ook bright, bouncy en unbreakable en gaat lang mee. Een plastic bekertje geeft minder CO2 uitstoot dan die knuffelbare papierenbekertjes, en zelfs minder dan een beker die je een paar keer per dag onder warm water afspoelt. Iedereen zijn eigen beker die je maar 1 x per dag in de vaatwasser stopt is wel het meest duurzaam. En als die dan ook nog gemaakt kan worden van een plastic dat daarna hergebruikt kan worden is dat wellicht een indicatie dat wij op de goede weg zijn.

Leuke kanten 

2017-12-18 21.51.38Ik zei al dat er dus ook leuke kanten kunnen zitten aan plastic als afval (en ik als kunstenaar die veel gebruik maakt van afval wist dat natuurlijk al langer) maar het publiek ontdekte dat ook tijdens het laatste onderdeel van de avond waarbij de meegebrachte plastic flessen en eventueel ander plastic materiaal, zoals twee benen van een plastic paspop die door een bezoeker was meegenomen ter plekke werden ingezameld, klein gemaakt en gesmolten door van Plestik. Zodat mensen dit ook echt fysiek konden meemaken.

En, is Zaanstad dus al, zoals de titel van de avond in 2015 dat noemde, zonder zwerfafval? Dat helaas nog niet, maar wat er in die twee jaar wel veranderd is, is dat er nu opeens veel meer gesproken wordt over plastic als een te hergebruiken grondstof. Ook daar zijn we nog niet helemaal, maar het geeft wel aan dat het bewustzijn hierover aan het veranderen is. Laten we hopen dat wij over twee jaar weer een avond over dit onderwerp kunnen houden met als titel: Plastic als onderdeel van de oplossing.

Jacob Passander

Lees ook eerdere reportages over de Zaanse Schonen.
,Zaanse Schonen ruimen  het Franse afval af en met de Zaanse Schonen zwerfafval te lijf.

Bekijk ook de video