#60 Verslag van de Filmavond:  “De achtste dag ” 7 mei 2018

#60 Verslag van de Filmavond: “De achtste dag ” 7 mei 2018

CRISIS? WELKE CRISIS?
Verslag Platform aan de Zaan: 7 mei: de Achtste dag.

Dit keer streek het platform met zo’n zestig mensen neer in zaal 1 van de Fabriek. In samenwerking met het filmhuis vertoonden wij de Achtste Dag, een documentaire over de overname van de Nederlandse regering van het Nederlandse (volgens Wouter Bos het gezonde ) deel van de Fortisbank tijdens het begin van de kredietcrisis. Op het podium een bank voor de nabespreking met Bart de Wit, manager MKB Rabobank en Djoeri Timessen, de jongste bankdirecteur van Nederland, namelijk van BUNQ. Voor de bank een veelbetekende oude versie van het beursspel.

Uitleg.

Femke Nagel opent met een schets van de aanloop. De crisis – welke crisis? O, ja, de kredietcrisis – die in 2007 begon, in het najaar van 2008 explodeerde en pas weer in 2011 afnam. Daar waren vele drastische ingrepen voor nodig en deze documentaire zoomt in op de Nederlandse overname van de ABN-AMRO, dat onder de Fortis-groep valt. Een goede uitdrukking, want Fortis is failliet gegaan.

De documentaire begint met Jean-Claude Trichet, president van de Centrale Bank van Europa, die aangeeft dat hierdoor alle (Europese) banken als dominostenen zullen omvallen met het gevaar dat mensen al hun geld van de bank zouden halen. Op de vraag wat er dan zou gebeuren, zegt hij na een korte stilte: “Moet ik dacht echt uitleggen?’

De bende van de zwarte hand.

Wouter Bos, toenmalige minister van financiën wilde op 26 september 2008 het liefst wegblijven van wat er gebeurde. Met kinderen die jengelend om aandacht vroegen en een badkamer die aan het overlopen was had hij al genoeg zorgen aan zijn hoofd. Maar de kredietcrisis jengelde harder en het instorten van de financiële markten was als het breken van een veel grotere dam.
Maar hij had toch maar hele lange gesprekken met Minister-president Peter-Jan Balkenende en Nout Wellink, president van de Nederlandse bank die dankzij de voortreffelijke tosti’s vandoe financiële instelling nog enigszins dragelijk waren.
Omdat ze van hun Belgische collega’s geen hoogte kregen besloten ze zonder uitnodiging naar Brussel te gaan. Wouter Bos maakt er haast een jongensavontuur van om hen als een soort bende van de zwarte hand uit Pietje Bel te omschrijven. Wellicht is de bende van de onzichtbare hand beter. (Voor wie zich in economie heeft verdiept.)

Oprechte arrogante en extreme flexibiliteit.

Wat volgt is een zeven dagen durend steekspel tussen de Nederlanders met hun oprechte arrogantie en de extreme flexibele Belgen die als Bamboescheuten toch van geen wijken weten.
In Brussel treffen ze ook nog de Fransman Jean-Claude Trichet aan. Het is aan het schrikbeeld wat hij schetst (dat wilde hij dan wel uitleggen) te danken dat de Belgische regering toch heeft besloten in te grijpen. En dan komt er opeens die Nederlandse invasie thee drinken uit de dure theekopjes die absoluut niet van de Blokker (inmiddels ook gevallen) komen.
De documentaire geeft soms verrassende inzichtjes in de belevingswereld van banken. Zoals;Het schijnt niets uit te maken of je fouten maakt, als je maar dezelfde fouten maakt als de andere banken. Of: Je moet je aan de regels houden, maar daarbuiten mag van alles gebeuren.

Het is gelukt… toch?

De crisis lijkt op de achtste dag opgelost maar
Er waren te veel schulden, nu nog meer. Het iedereen zet daar nu vraagtekens bij. De wereld is er minder stabiel op geworden, de wiskundige formules die ten grondslag lagen aan economische modellen voldoen niet meer. Het zijn eerder natuurkundige principes die nog maar nauwelijks worden begrepen. Thiret spreekt zelfs van een kwetsbaar universum waarin de menselijke natuur een gevaar is voor financiële stabiliteit. Maar het is juist het vertrouwen in die zogenaamde stabiliteit dat verdwenen is. Al lijkt het ondertussen weer allemaal business as usual te zijn.

Bart de Wit ziet wel dat er in de financiële wereld nu meer besef is van een verantwoordelijkheid naar de samenleving toe. Een initiatief als Bunq is daar een goed voorbeeld van. Ze willen geen geld met geld verdienen. En ook de Rabobank zet zich in voor maatschappelijke ontwikkelingen zoals de versnelling van de energeitransitie.
Zowel Bart als Djoeri zijn goede voorbeelden van bevlogen en betrokken ‘bankiers’ die deze verandering illustreren
Het is duidelijk: het zijn niet de wiskundige (of zelfs natuurkundige) modellen maar de menselijke aard waar wij in moeten vertrouwen.

Moet het werkelijk uitgelegd worden?

Crisis betekent keerpunt wat nog niet wil zeggen dat het daarna meteen goed komt. Een mammoettanker die vol vaart op een ijsberg afstevent kun je niet zomaar laten stilstaan of van koers veranderen. En toch, elk klein rukje aan het roer bepaalt de verdere koers. Een crisis moet zorgen voor een flinke ruk aan het roer.

Daarvoor was het beter geweest als de toenmalige crisis echt goed gevoeld was. Misschien hadden wel meer banken moeten omvallen. Thiret vroeg ons aan het begin van de documentaire:’Moet ik werkelijk uitleggen (wat er gebeurt als mensen al hun geld van de bank halen)?’ Misschien wel.

Voor de volgende keer…

Jacob Spaander.