06 DEC 2019

#76 Rebellie sterft nooit uit: een avond met Eva Rovers over practivisme (verslag)

Duurzaam en innovatief

Een echte rebel zal nooit iets volgens het boekje doen, maar een heimelijke rebel kan daar wel iets aan hebben. Ongeveer veertig van die heimelijke rebellen kwamen naar Café Fabriek om naar Eva Rovers te luisteren, auteur van “Practivisme, een handboek voor heimelijke rebellen”.

Zorgen in het hier en nu. Als cultuurhistoricus heeft Eva al enkele boeken geschreven maar juist het hier en nu baarde haar zorgen. Dingen als de plastic soup en uitgeholde democratie gaven haar een gevoel van machteloosheid. Ze at al geen vlees, scheidde haar plastic, had al aansluiting gezocht bij de politiek en actiegroepen maar het onbevredigende gevoel bleef. 
Omdat uit te zoeken schreef ze twee jaar geleden dit boek. Ze sprak daarvoor veel heimelijke en openlijke rebellen, zelfs tot in het verzorgingstehuis waar rebelse ouderen actie voerde voor verandering. Je bent dus nooit te oud om te rebelleren. Het boek wil praktische tips geven.

Misschien zit een oude leus nog een beetje tussen onze oren; een beter milieu begint bij jezelf. Natuurlijk is het goed om als huiskameractivist je in te zetten, maar dat zal geen structurele maatschappelijke verandering te weeg brengen. Het begint misschien bij jezelf maar je moet oppassen dat het daar dan ook niet eindigt. Wat nog steeds tussen de oren van de maatschappij hangt is het motto: “groei is goed, meer is beter”. Maar we moeten naar een andere mindset. Vertrouwen dat wij ongelofelijk meer kunnen doen om de huidige stroom te kantelen.

Zo moe was Rosa niet. Demonstraties kunnen een duidelijk signaal geven, maar alleen als het een onderdeel is van een groter verhaal, een tactiek, kan het werkelijke verandering teweegbrengen. Daarom haalt Eva het voorbeeld van Rosa Parks aan. Oftewel de mythe van de spontane opstand die structurele verandering teweeg bracht. 
Het verhaal gaat dat Rosa Parks gewoon te moe was om in de bus plaats te maken voor een blanke man en dat daarna buiten haar om de segregatie in het busverkeer is afgeschaft. In werkelijkheid was zij zich heel bewust van de reikwijdte van haar daad en was zij betrokken bij de burgerrechtenbeweging die al jarenlang bezig waren met een plan om die segregatie in het busverkeer te stoppen. Toen Rosa Parks op die vrijdagmiddag besloot niet op te staan en haar arrestatie aan te vechten was dat nog steeds een beslissing die zij ter plekke nam, maar zij wist wel degelijk dat zij daarmee dat goed voorbereide plan in werking zou stellen.  Een plan dat voorzag in juridische en maatschappelijke onderbouwing en zelfs een carpool. Hierdoor kon de busboycot twee jaar volgehouden worden. Er was draagvlak en ondersteuning en een goede onderbouwing.

Citizens, assemble! Dus een doel alleen is niet genoeg; een goed plan is nog belangrijker. Misschien minder heroïsch dan de straat op gaan, maar wel effectiever. Verdiep je in het achterliggende probleem zodat je niet alleen aan symptoombestrijding doet. Wat heeft het scheiden van plastic voor effect als een bekend colamerk 34.000 flessen per seconde produceert. Een beter milieu begint bij de verantwoordelijkheid te leggen bij hen die verantwoordelijk zijn. 
De politiek waagt zich daar niet echt aan dus om moeten wij anders in de democratie gaan staan. Geef burgers meer ruimte om mee te beslissen. Een goed middel daarvoor kunnen de burgerpanels zijn. Ook wel burgerberaad of citizen assembly genaamd. In het katholieke Ierland heeft men 99 mensen uitgeloot die zich in 6 weekenden lieten informeren over het politiek gevoelige onderwerp abortus. Hun advies was om de regelgeving te verruimen. Dat advies is serieus genomen en daar is een referendum uit voortgekomen waarin de bevolking zich ook daarvoor uit sprak. In plaats van de gebruikelijke polarisatie die je krijgt bij een simpele ja of nee vraag hadden de inwoners nu het gevoel dat het een breed gedragen en goed geïnformeerde keuze was die hen werd voorgelegd. 
Zelfs in Nederland blijkt dat een burgerpanel een veel uitgesprokener mening heeft over thema’s waaraan de politiek niet zijn vingers wil branden. Dan is de uitkomst dat de luchtvaart gewoon van de kortingen af moet.

Stelling nemen. Eva legt ons drie stellingen voor. 

1 De huidige wereldwijde protesten komen allemaal voort uit hetzelfde probleem: ongelijkheid. De meningen lopen uiteen maar er is toch vaak sprake van ongelijkheid op economisch vlak of  in politieke vrijheid.

2 Protesten zonder duidelijk plan veranderen niets aan de wereld. Een stelling waar iedereen het wel mee eens is. Toch zijn er uitzonderingen:Greta Thunberg had haar plan ook niet uitgeschreven, maar ze wist wel wat zij op haar vrijdagen voor de toekomst deed. Een prominent plekje voor de senaat. En ze werd opgemerkt door een fotograaf.

3 De laatste stelling gaat over die burgerpanels. Daarmee moet de democratie worden uitgebreid. Zij moeten meebeslissen over politiek gevoelige onderwerpen. Belangrijk is dat men goed wordt geïnformeerd en dat deelname zowel verplicht is als door loting gebeurt, zodat je werkelijk een dwarsdoorsnede krijgt. De ervaring leert dat mensen die deelnemen zich serieus genomen voelen en het daarom ook serieus nemen. Natuurlijk is het een aanvulling wat alleen werkt in een gezonde democratie. En alleen als het advies ook een bindend karakter heeft,

De tanden erin. Eva heeft hierna twee gesprekken met voor het platform geen onbekenden.

De eerste is voormalig Platform programmamaker Femke Nagel, die nu als energiepionier bij de gemeente werkt. 12 jaar was zij campagneleider Oceanen bij Greenpeace. Daar heeft ze geleerd dat structurele veranderingen al snel 6 à 7 jaar vergen. Zij is iemand die graag haar tanden ergens in zet. En het is even belangrijk dat men binnen het systeem van een gemeente dat ook doet. Zaanstad heeft hoge ambities maar de praktijk is vaak te weerbarstig om de noodzakelijke snelheid te maken.

Volgens haar gaat de transitie alleen lukken als we met elkaar samenwerken. Het klimaatakkoord 1.0 dat er nu is komt voort uit tafelgesprekken met 180 bewoners en partijen in Zaanstad. Het is geen afgetikt plan dat uitgerold moet worden. Het is eerder het zichtbaar maken wat er al gebeurd en het verbinden daarvan met elkaar. Van daaruit is het met elkaar bouwen, gebaseerd op degelijke informatie en de praktijk. Zij is een practivist bij de gemeente.

Spreek de waarheid. Peter Goldstein is lid van Extinction rebellion. Een wereldwijde beweging die een systeemverandering wil om de klimaatnoodtoestand af te remmen en om uitsterving te voorkomen. Vreedzame burgerlijke ongehoorzaamheid is de tactiek. Ontregelende en ludieke acties om aandacht te genereren voor de klimaatcrisis.

Er ligt ook een plan in de vorm van drie eisen.

  1. Spreek de waarheid over het klimaat.
  2. CO2 uitstoot in 2025 op nul.
  3. Burgerberaad.

Ook hier weer de burgerpanels. Die zullen volgens Peter zeker werken als aan eis 1 voldaan is. In Engeland is het al zover. Daar is de klimaatnoodtoestand uitgeroepen.  Ook Amsterdam heeft dit gedaan. In Zaanstad heeft de Partij voor de Dieren dit voorgesteld maar vooralsnog is het nog niet gebeurd. Peter zou graag een lokale afdeling van extinction rebellion willen opzetten. Doe mee is zijn oproep aan de zaal.

Blijf rebelleren. Eva rond deze rebelse avond af met enkele tips.

Ga met elkaar in gesprek en maak een goed plan. Stijg boven jezelf uit door samen te werken maar vooral; blijf rebelleren.

Tegen een zaal vol heimelijke en soms openlijke rebellen is dat natuurlijk niet tegen dovemansoren gezegd.

Relevante links:

https://nieuwzaansklimaat.zaanstad.nl/klimaattafels

https://www.greenpeace.org/nl/protestival

https://extinctionrebellion.nl

https://www.evarovers.nl

foto-02-12-2019-21-03-11
foto-02-12-2019-21-02-30
foto-02-12-2019-21-25-26
foto-02-12-2019-21-40-17