verslag Zaanstad groen en circulair: hoe oogst je je afval

IMG_5338Over de hele wereld zijn mensen actief om alternatieven in te zetten voor de grondstoffen die opraken. Vaak liggen de oplossingen dichtbij huis en is het mogelijk om ook als individu een verschil te maken.

 

Levende beelden (video) van inspirerende mannen 

Drie april stonden op het podium van Platform aan de Zaan vier inspirerende mannen en onze moderator Debora Timmerman.

1. Milieubioloog Grondstoffenvoorraad is bijna uitgeput

Milieubioloog Nic Grandiek is adviseur Circulaire Economie/Natuur bij de Provincie Noord-Holland. 'Er is een groot milieuprobleem. Een voorbeeld: 40% van de goederen die getransporteerd wordt van een boerderij gaat onderweg verloren. Dit is een milieuprobleem, maar ook een enorme kostenpost. We moeten op een andere manier ons voedsel aanbieden door korte lijnen. Er zijn zoveel leuke oplossingen waarbij we de verantwoordelijkheid weer teruggeven aan de mensen.  We kunnen bij de provincie van alles bedenken, maar het is belangrijk dat het van onderaf komt. Mensen vragen zich vaak af of het wel zin heeft om zelf iets te doen. Je moet ergens beginnen. Hoe ga je om met je grondstoffen? Het begrip afval bestaat niet meer. Er gebeurt al ontzettend veel op dit terrein. Ook voor het bedrijfsleven is het van groot belang om veel minder energie te gebruiken en dit ook te vermarkten.'
Onze moderator Debora Timmermans die er op charmante wijze op toe zag dat we om 22 uur konden afronden, want als het aan de mannen lag dan waren ze tot middernacht door gegaan met hun betoog.
Onze moderator Debora Timmerman die er op charmante wijze op toe zag dat we om 22 uur konden afronden, want als het aan de mannen lag dan waren ze tot middernacht door gegaan met hun betoog.

Nic Grandiek startte met het brede perspectief van de circulaire economie. We gaan van een lineaire economie waar we grondstoffen uit de aarde halen, er iets van maken en dat vervolgens weer weg gooien naar een circulaire economie waar diezelfde producten op hun beurt juist grondstoffen gaan leveren voor nieuwe dingen.

Met afval kun je waarde creëren.

Nic Grandiek

Nic Grandiek

IMG_5353

De tabel toont aan dat veel grondstoffen op korte termijn opraken. De noodzaak van een circulaire economie werd hiermee krachtig aangetoond.

IMG_5346We moeten anders nadenken over grondstoffen en energie. Wellicht dat het internet of things ons daarbij kan helpen, een mooi voorbeeld is spotify die muziek als een dienst levert waardoor er op jaarbasis al meer dan 250 miljoen cd’s minder hoeven worden te gemaakt. Een ander voorbeeld is H & M die reclame maakt om kleding te recyclen omdat zij zich bewust zijn van de eindigheid van de grondstoffen die ze nodig hebben en zij hun personeel toch graag aan het werk willen houden.

H&M voelt de noodzaak om anders met de grondstoffen om te gaan.

Circulaire economie houdt ook in dat we meer van bezit naar gebruik gaan, zoals in het voorbeeld van muziek beluisteren. Maar het gaat ook om het maken van slimme ketens. De restwarmte van een vuilverbranding kan direct gebruikt worden voor het verwarmen van kassen die daar om heen staan. De output van het ene bedrijf wordt de input van het andere. In Kalundborg in Denemarken zijn ze daar al ver mee, provincie Noord-Holland is nu bezig om de kansen die hier liggen in kaart te brengen.

Van de wereldwijde ontwikkeling naar onze directe leefomgeving, zo kon je de opbouw van het programma wel omschrijven.

IMG_5358

Project Bouwval gezocht: www.stunzel.nl

IMG_5355

Frank Scholtens ontving verschillende aannemers die tot de conclusie kwamen dat alles in het gebouw gesloopt moest worden om het met nieuwe materialen op te bouwen. Dat strookte niet met Frank zijn idee. Met bestaand bouwmateriaal en door letterlijk alles her te gebruiken en niets weg te gooien is hij het pand duurzaam aan het restaureren.

2. Frank Scholtens Bouwval duurzaam verbouwd

Frank Scholtens bracht ons naar Duitsland. Hij maakte een onmogelijk wensenlijstje voor een huis dat hij wilde vinden, en vond het. Die droomplek bestond in de vorm van een oud hotel uit 1747 dat in een dorpje van minder dan zeventig inwoners aan het einde van de wereld, aan een doodlopende straat stond. Met een flinke dosis D.I.Y (do it yourself) mentaliteit ging hij aan de slag. Samen met vrienden verbouwde hij op ecologische wijze het Gasthaus. Maar ook de buren kwamen veel helpen. De één gaf hem een jaar lang een steiger te leen, en er kwamen steeds meer mensen spullen terugbrengen die zij ooit uit het (leegstaande) huis hadden ‘geleend’. Het huis diende als middel om mensen te leren kennen. Zijn bron om het huis te verwarmen werd een biomeiler, dit is een composthoop van houtsnippers met veel water die door het broei-effect twee jaar lang warmte geeft. Daarna kun je die compost gewoon weer gebruiken.

Warmte uit afval is waarde uit afval.

Frank Scholtens kocht vijf jaar geleden een groot hotel in Stünzel (Duitsland). ‘Het was gedeeltelijk ingestort, de afgelopen

IMG_2840-COLLAGEjaren hebben we het op een ecologische manier gerestaureerd  met natuurlijke materialen. Het was er heel koud, daarom zochten we naar een oplossing om het te verwarmen zonder dat we een vlammetje moesten gebruiken, omdat we er alleen in het weekeinde zijn. Een biomeiler was de uitkomst. Dit is een grote omgekeerde bloempot waar je je hout, groen- en tuinafval in stort. Dit leng je aan met water en zo ontstaat compost dat warmte levert voor het huis. We hebben inmiddels zoveel kennis opgedaan dat we recent de eerste internationale biomeilerconferentie hebben georganiseerd.’
IMG_5364
Arie van Ziel droeg een spijkerbroek die hij least. Zijn trui is gemaakt van een oude spijkerbroek. Aan zijn riem zit ook een verhaal, de gesp komt uit een stoel.

Presentatie Frank Scholtens

3. Arie van Ziel: Mensen maken het samen

IMG_5365

Arie wilde het publiek enthousiasmeren om samen met bestaande materialen iets te creëren in de Zaanstreek. Wanneer mensen elkaar vinden en samen bouwen dan ontstaat er iets moois.

Bij het bouwen van zijn biomeiler heeft Frank Scholtens samen gewerkt met Arie van Ziel (architectenbureau Content). Hij kwam op het spoor van de biomeiler nadat hij een bad had verwarmd door het op een composthoop te zetten. Zijn eigen mobiele kantoor, gemaakt van een zeecontainer, zet hij ook steeds op een composthoop, zodat het altijd lekker warm is.

Tijdens het Oerolfestival op Terschelling werd er op zijn initiatief een groot paviljoen gebouwd door bewoners van het eiland die allemaal kennis en spullen inbrachten. Bij de opening stonden de 150 ‘makers’ van het paviljoen bij elkaar: zij wisten vaak niet eens van elkaar dat zij hier aan gewerkt hadden en ontdekten nu pas het vakmanschap van elkaar. Arie kijkt naar wat er al aanwezig was en combineerde de kennis, materialen en mensen.

Op Terschelling zit het jutten natuurlijk in de genen van de mensen; wat zit er in de genen van de Zaankanters?

IMG_5367

Peter Jan Brouwer

4. Peter Jan Brouwer Buurtcomposteren

Het verhaal van Peter Jan Brouwer: Toen het containertje voor huisafval niet meer nodig was voor de composthoop bij het vakantiehuisje ging hij over op een wormenbak, op drie hoog in de Pijp. Dankzij de rioolmot moest hij toch met zijn wormen naar buiten en begon met vijf buren en de hulp van een welwillende gemeenteambtenaar een buurtcompost hoop. Inmiddels zijn er al twintig gezinnen bij betrokken en wordt er elk jaar een oogstfeest gehouden. Volgend jaar komen er in Amsterdam zeker 24 compostbakken bij.

Zo gingen wij van de wereldwijde ontwikkeling naar een circulaire economie naar onze eigen straathoek, van alle grondstofstromen naar de tijgerworm. Circulaire economie aan de Zaan. Om dat nog eens te onderstrepen gaan we bij de Fabriek een composthoop neerzetten voor het keukenafval.

IMG_5391

Femke Nagel en Ton Smit gaan praten over een voedselbos in het tuinencomplex.

We kijken hoe je dingen kan laten groeien en in elkaar kan laten schuiven in plaats van alleen maar gebruik maken van wat een ander aanbiedt. Je gooit niets meer weg. 

Peter Jan Brouwer was in 2016 genomineerd voor 'Amsterdammer van het jaar'. 'Twee jaar geleden startte ik mijn buurtinitiatief in De Pijp in Amsterdam. Mijn groenafval bracht ik in het verleden naar ons tuinhuisje. Daar deponeerde ik het in een bak met wormen zodat het na verloop van tijd compost werd. Dat leverde prachtige bloemen op. Toen ik steeds minder naar het tuinhuisje ging bleef ik zitten met het groenafval. Een bak in de meterkast zorgde even voor een oplossing, maar de buren waren niet zo blij met alle vliegjes in huis. Een bak op straat was het begin van het buurtcomposteren. De gemeente Amsterdam was er van overtuigd dat Amsterdammers dit nooit gingen doen. Twee jaar laten staan er bakken in verschillende wijken en de vraag neemt toe. Het is heel simpel. Buurtbewoners die meedoen brengen hun groenafval naar de bak en de wormen doen de rest. Twee keer per jaar hebben we een oogstfeest. Dan krijgen de betrokkenen een bak met mest voor hun planten.'

Jacob Passander