Transitie, een hele gunst

Transitie, een hele gunst

Oh, gunst! Dat is toch lastiger dan ik dacht. Een column schrijven over gunnen en vergunnen. Of is gunningen en vergunningen toch beter? Daar ga je al. Dat woord gunnen, of gunst. Spraakverwarring alom. En dat gun je niemand. Toch?

Vrijheid is anderen hun succes kunnen gunnen. Woorden van Nietschze. Hij wordt vaak ten onrechte geassocieerd met het fascistische gedachtegoed. Iets dat je hem ook weer niet gunt. Maar het is een mooie gedachte. Iemand iets gunnen is hem vergunning geven succes te behalen. Of is vergunning geven niet een te beladen woord?

Een vergunning is, volgens google, een officiële (noodzakelijke) toestemming van de overheid om een bepaalde activiteit uit te voeren. De wet kan namelijk bepalen dat iets verboden is zonder vergunning.

En dat heb ik meteen zoiets van: O ja? En wie bepaald dat dan? Ik heb geen wet nodig om iets te gaan doen. Ik kan zelf wel heel goed bepalen wat slim is of niet, wanneer het gevaarlijk wordt of wanneer ik tegen teveel verkeerde schenen zou schoppen. Ik heb die wet helemaal niet nodig.

De wet niet naar de regel maar naar de geest… om maar een andere filosoof aan te halen. Jezus van Nazareth, redelijk terecht geassocieerd met het Christelijke gedachtegoed.

Ik denk dat een wet bedoeld is om dingen goed te regelen. Maar als mensen zelf die verantwoordelijkheid kunnen dragen, hebben ze die wet niet nodig. De wet is er om duidelijkheid te scheppen als mensen die zelf niet hebben. Zoiets.

Vergunningen zijn in dat opzicht dus een soort veiligheidsmechanismen dat niet iedereen dingen gaat uithalen waar anderen terecht over gaan klagen of die zelfs potentieel gevaarlijk, voor henzelf of anderen, kunnen zijn.

Als je dat doortrekt naar maatschappelijke initiatieven zou je kunnen zeggen dat de voorwaarden om een vergunning te krijgen eigenlijk een soort checklist is. Heb je hier aan gedacht, heb je daar aan gedacht? Maar dan kun je ook een stapje verder gaan. In plaats van steeds met iedereen diezelfde checklist door te nemen kun je ook een inschatting maken van de persoon die het initiatief heeft genomen. Is dat iemand waarin je vertrouwen hebt dat die de zaken wel goed zal regelen? Dan gun je zo iemand toch meteen dat zijn initiatief zal slagen.

De grondslag van iemand iets gunnen is dat je naar een persoon kijkt en op die basis hem zonder jaloezie – of ter wille van de poezië; zonder afgunst – zijn of haar succes gunt. Je zou er zelfs aan willen bijdragen.

En misschien raakt dit wel de kern van de transitie waar wij in zitten. Eerst was het toch vaak; ieder voor zich. Er was veel subsidiegeld weg te geven maar iedereen vocht om zijn of haar punt van de taart. Men gunde elkaar eigenlijk veel minder. En we zitten soms nog steeds in dat oude denken, waardoor we eigenlijk bang zijn zelf te kort te komen. We gaan er vanuit dat het succes van een ander ten koste gaat van ons succes. Tja, dan gun je niemand anders dan jezelf iets. De hele grap is dat als je de ander dingen gaat gunnen dat dit juist positief terugslaat op jezelf. Mensen gaan jou ook dingen gunnen. Als iemand met een goed idee bijvoorbeeld financiële ondersteuning van de gemeente krijgt dan moet je blij zijn, want je kunt er donder op zeggen dat de gemeente daar zo blij van wordt, van dat gunnen, dat ze er verslaafd aan raken.

Het is ook veel leuker om te kunnen zeggen; kijk, dit heb ik mede mogelijk gemaakt.

Zo’n groot boord bij een maatschappelijk initiatief: Mede mogelijk gemaakt door… de gemeente.

Eigenlijk zou je er een bord naast moeten zetten:

Het slagen van dit initiatief is hen gegund door… en dan iedereen die dat meent. En waarom niet, hoe meer je de ander gunt, hoe meer er immers jou iets wordt gegund. Bedenk welk een ongekend maatschappelijk potentieel we daarmee zullen aanboren. Bedenk welk een succes dat zal worden. Dat gunnen wij onszelf toch?

Elkaar iets gunnen wordt de nieuwe basis van hoe we dingen gaan regelen, of het nu gaat om vergunningen, subsidies of wat dan ook. Als iets door genoeg mensen wordt gegund zal het namelijk altijd, hoe dan ook, slagen.

En dan wordt Nietschze tenminste ook weer een beetje in zijn eer hersteld. Dat succes kan ik hem ook wel gunnen.

Jacob Passander